कुलमान घिसिङको नेतृत्व: उपलब्धि र आलोचनाका दुई पाटो

शम्भु गैरे – नेपाल विद्युत प्राधिकरणका प्रबन्ध निर्देशक कुलमान घिसिङलाई नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा सुधार ल्याउने एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्वका रूपमा लिइन्छ। उनको नेतृत्वमा लोडसेडिङ अन्त्य भएको, विद्युत् उत्पादन बढेको, र नेपालले भारतलाई विद्युत् निर्यात गर्न सफल भएको छ। यद्यपि, पछिल्लो समय मन्त्रालयसँगको विवाद, निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिताको अभाव, र उनीमाथि लगाइएका केही आरोपहरूले उनको नेतृत्वशैलीमा गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।

कुलमान घिसिङको उपलब्धिहरू

१. लोडसेडिङको अन्त्य:दैनिक १२–१८ घण्टासम्म हुने लोडसेडिङ कुलमान घिसिङको प्रभावकारी व्यवस्थापन ले गर्दा लोडसेडिङ को अन्त्य भयो।
२. विद्युत् उत्पादन र व्यापारको विस्तार: उनको कार्यकालमा जलविद्युत् परियोजनाहरूको निर्माण तीव्र गतिमा अगाडि बढ्यो  साथै २०७८ सालदेखि नेपालले भारतलाई विद्युत् निर्यात गर्न थालेको छ।
३. विद्युत् चुहावट नियन्त्रण: वितरण प्रणाली सुधार गर्दै घिसिङले २५% भन्दा बढी रहेको विद्युत् चुहावटलाई १५% भन्दा तल झार्न सफल भएका छन्।

उनको नेतृत्वमा उठेका प्रश्नहरू

तर, कुलमान घिसिङको कार्यशैलीको आलोचना पनि उत्तिकै भएको छ। उनले राम्रो सुधार ल्याएको भए पनि, पछिल्लो समय मन्त्रालयसँगको असमझदारी, स्वेच्छाचारी निर्णयहरू, र व्यवस्थापनमा पारदर्शिताको अभावले उनीमाथि प्रश्न उठाइरहेको छ।

१. मन्त्रालयसँगको टकराव

• • हालसालै ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले उनलाई स्पष्टिकरण माग गरेको छ।
  • मन्त्रालयले निर्देशन दिएको बेला उनले आफैं निर्णय लिने प्रवृत्ति देखाएको आरोप लगाइएको छ।
  • मन्त्रालय र प्राधिकरणबीचको टकरावले नेपालको ऊर्जा रणनीतिमा असर पार्न सक्छ।

२. एकल नेतृत्व शैली

• • नेपाल विद्युत प्राधिकरण एउटा संस्थागत निकाय हो, जहाँ समन्वय, परामर्श, र सहकार्य आवश्यक हुन्छ।
  • घिसिङको कार्यशैलीमा ‘एकल निर्णय लिने’ प्रवृत्ति देखिएको र उनले महत्वपूर्ण निर्णयहरूमा अरूसँग छलफल नगर्ने गरेको गुनासो आएको छ।

३. संस्थागत सुधारको अभाव

• • विद्युत् उत्पादन बढे पनि वितरण प्रणालीमा आवश्यक सुधार नहुँदा उपभोक्ताहरूले अझै गुणस्तरीय सेवा पाउन सकेका छैनन्।
  • निजी क्षेत्रलाई अझ बढी सहभागिता गराउनु पर्ने भए पनि, उनीमाथि निजी लगानीलाई प्रोत्साहन नगरेको आरोप लाग्दै आएको छ।

के अब सुधार आवश्यक छ?

कुलमान घिसिङको योगदान उल्लेखनीय छ, तर अब नेतृत्व अझ समावेशी, पारदर्शी, र दीर्घकालीन सोच राख्ने हुन आवश्यक देखिन्छ।मन्त्रालय र प्राधिकरणबीच सहकार्य आवश्यक छ। व्यक्तिगत टकरावले संस्थागत विकासलाई असर गर्नुहुँदैन।

• • निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गर्दै जलविद्युत् क्षेत्रको विस्तार गर्नुपर्छ।
  • विद्युत् वितरण प्रणालीमा अझ सुधार गर्दै ग्रामीण भेगमा समेत प्रभावकारी आपूर्ति सुनिश्चित गर्नुपर्छ।

निष्कर्ष

कुलमान घिसिङ नेपालका ऊर्जा क्षेत्रमा सुधार ल्याउने प्रमुख व्यक्तित्वमध्ये एक हुन्। उनले लोडसेडिङ अन्त्य गरे, विद्युत् व्यापार विस्तार गरे, र विद्युत् चुहावट कम गरे। तर, पछिल्लो समय उनको कार्यशैली, निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिताको अभाव, र मन्त्रालयसँगको विवादले उनको नेतृत्वमाथि प्रश्न उठाएको छ।

नेपालले अब दीर्घकालीन रूपमा ऊर्जा आत्मनिर्भरता हासिल गर्नका लागि सहकार्य, समन्वय, र संस्थागत सुधारलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ। कुलमान घिसिङको नेतृत्व प्रभावकारी भए पनि, थप सुधार गर्नुपर्ने ठाउँहरू अझै धेरै छन्।